Các chỉ tiêu chính được đề ra trong Đề cương Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, bao gồm năng lực sản xuất năng lượng tổng hợp và tỷ lệ năng lượng phi hóa thạch, dự kiến sẽ đạt được theo đúng kế hoạch. An ninh năng lượng cho hơn 1,4 tỷ người sẽ được đảm bảo hiệu quả. Sự phát triển xanh và ít carbon của Trung Quốc đã thu hút sự chú ý của toàn cầu, và quốc gia này đã trở thành động lực chính của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Sau đây, tôi sẽ trình bày những tiến bộ và thành tựu trong bốn lĩnh vực trọng điểm.
Thứ nhất, giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 đánh dấu 5 năm đặc trưng bởi nguồn cung năng lượng dồi dào và khả năng phục hồi được tăng cường. Trong 4 năm đầu của kế hoạch này, mức tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc đã tăng gấp 1,5 lần so với toàn bộ giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 13. Dự kiến mức tiêu thụ điện năng mới trong 5 năm tới sẽ vượt quá mức tiêu thụ điện năng hàng năm của Liên minh châu Âu. Chúng ta đã đẩy nhanh việc xây dựng một hệ thống sản xuất, cung cấp, lưu trữ và phân phối năng lượng toàn diện để đáp ứng hiệu quả nhu cầu năng lượng đang tăng nhanh. Năm 2024, sản lượng điện quốc gia đã vượt quá 10 nghìn tỷ kilowatt-giờ, chiếm một phần ba tổng sản lượng toàn cầu. Tổng sản lượng năng lượng tương đương với khoảng 5 tỷ tấn than tiêu chuẩn, chiếm hơn một phần năm tổng sản lượng toàn cầu, đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định và đầy đủ. Trong 5 năm qua, việc phân bổ nguồn năng lượng đã được tối ưu hóa hơn nữa. Mạng lưới cơ sở hạ tầng năng lượng quốc gia, trải dài từ đông sang tây, bắc xuống nam và kết nối với nước ngoài, đã được cải thiện đáng kể. Điều này đã chuyển hóa hiệu quả lợi thế về tài nguyên ở các khu vực miền Trung và miền Tây thành lợi thế phát triển và cung cấp nền tảng năng lượng vững chắc cho các tỉnh kinh tế trọng điểm dẫn đầu trong phát triển. Ở khu vực phía Đông, 40% lượng tiêu thụ năng lượng bắt nguồn từ các kênh truyền tải năng lượng chính như “Truyền tải điện Tây-Đông”, “Đường ống dẫn khí Tây-Đông” và “Vận chuyển than Bắc-Nam”. Chúng ta đã tăng cường cung cấp điện, dầu khí cho sinh kế người dân, ưu tiên giải quyết các nút thắt cổ chai và liên tục nâng cao năng lực để đảm bảo tiếp cận năng lượng cho người dân. Trong thời kỳ Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, Trung Quốc đã xây dựng mạng lưới trạm sạc xe điện lớn nhất thế giới, với hai trạm sạc cho mỗi năm xe, cải thiện đáng kể sự tiện lợi cho người dân. Chúng ta đã chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên cực đoan, khôi phục nguồn cung cấp năng lượng với tốc độ nhanh nhất có thể và bảo vệ các tuyến năng lượng thiết yếu cho sinh kế người dân.
Thứ hai, giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 đại diện cho giai đoạn chuyển đổi xanh và carbon thấp nhanh nhất. Trung Quốc đã thiết lập hệ thống năng lượng tái tạo lớn nhất và phát triển nhanh nhất thế giới. Tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng công suất phát điện đã tăng từ 40% lên khoảng 60%. Công suất lắp đặt mới hàng năm của điện gió và điện mặt trời liên tục vượt qua các mốc 100 triệu, 200 triệu và 300 triệu kilowatt, đạt được những bước phát triển vượt bậc. Tốc độ và cường độ phát triển này là chưa từng có. Tiêu thụ năng lượng ngày càng chuyển dịch sang các nguồn năng lượng xanh. Trong tổng lượng điện tiêu thụ, cứ ba kilowatt giờ thì có một kilowatt giờ được tạo ra từ năng lượng xanh. Trên toàn quốc, tỷ lệ năng lượng phi hóa thạch trong tổng tiêu thụ năng lượng dự kiến sẽ tăng 1 điểm phần trăm mỗi năm, vượt mục tiêu 20% đã đặt ra trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14. Đồng thời, tỷ lệ than đá dự kiến sẽ giảm 1 điểm phần trăm mỗi năm. Xu hướng kép tăng cường năng lượng sạch và giảm sử dụng than đá này đã góp phần đáng kể vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Trong giai đoạn này, xuất khẩu các sản phẩm năng lượng gió và quang điện của Trung Quốc đã giúp giảm tổng lượng khí thải carbon trên toàn cầu khoảng 4,1 tỷ tấn, đóng góp đáng kể vào quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp trên toàn thế giới.
Thứ ba, giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 đang chứng kiến những bước đột phá đáng kể trong đổi mới khoa học và công nghệ năng lượng. Trung Quốc dẫn đầu thế giới về công nghệ và thiết bị năng lượng mới. Nước này nắm giữ hơn 40% bằng sáng chế năng lượng mới toàn cầu. Hiệu suất chuyển đổi quang điện và công suất tuabin gió ngoài khơi liên tục lập kỷ lục thế giới. Chỉ trong vài năm, quy mô lưu trữ năng lượng mới đã vươn lên hàng đầu thế giới. Các dự án như Nhà máy thủy điện Bạch Hãn Tân, nhà máy điện hạt nhân thế hệ thứ ba “Hoa Long Một” do Trung Quốc tự phát triển, và lò phản ứng làm mát bằng khí nhiệt độ cao thế hệ thứ tư đã được hoàn thành và đưa vào vận hành. Trong lĩnh vực thăm dò dầu khí, đã có những bước đột phá ở độ sâu hơn 10.000 mét dưới lòng đất và ở môi trường biển sâu hơn 1.000 mét dưới mực nước biển. Những “thiết bị quốc gia trọng điểm” này minh chứng cho năng lực khoa học và công nghệ mạnh mẽ của Trung Quốc. Các mô hình và hình thức kinh doanh mới đang phát triển mạnh mẽ. Sự phát triển của lưới điện thông minh và nhà máy điện ảo đang tăng tốc. Việc thí điểm ứng dụng quy mô lớn tương tác giữa xe điện và lưới điện đang được đẩy nhanh. Ngành năng lượng ngày càng hội nhập chặt chẽ với các lĩnh vực như sản xuất và vận tải. Các lĩnh vực mới và hướng phát triển liên tục xuất hiện, trở thành nguồn năng suất mới quan trọng.
Thứ tư, giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 được đánh dấu bằng việc liên tục深化 cải cách năng lượng và duy trì đà phát triển. Các cơ chế thể chế và hệ thống chính sách đã được tái cấu trúc nhanh chóng. Việc xây dựng thị trường điện quốc gia thống nhất đã được đẩy nhanh. Điện than và các nguồn năng lượng mới đã hoàn toàn tham gia thị trường, với sự tham gia của tất cả người dùng công nghiệp và thương mại. Mạng lưới dầu khí quốc gia đã được thiết lập bước đầu. Luật Năng lượng đã được ban hành và thực thi, tiếp tục hoàn thiện các cơ chế kiểm soát vĩ mô và quản trị ngành. Sức sống thị trường đang được đẩy nhanh. Số lượng doanh nghiệp đăng ký trên thị trường điện đã đạt 970.000, gấp 5 lần so với năm 2020. Mười biện pháp thúc đẩy phát triển doanh nghiệp năng lượng tư nhân đã được đưa ra. Phần lớn các doanh nghiệp sản xuất thiết bị quang điện và hơn 60% doanh nghiệp sản xuất tuabin gió thuộc sở hữu tư nhân. Trong một số dự án điện hạt nhân, doanh nghiệp tư nhân nắm giữ tới 20% cổ phần. Rõ ràng, doanh nghiệp tư nhân đã trở thành một động lực quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi và cải cách ngành năng lượng.
Kể từ khi bắt đầu Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, trước bối cảnh động lực năng lượng trong nước và quốc tế phức tạp và không ngừng biến đổi, Trung Quốc đã kiên quyết bảo vệ an ninh năng lượng của mình và vạch ra con đường phát triển năng lượng chất lượng cao, trở thành hình mẫu quý giá cho quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu.
Thời gian đăng bài: 28/08/2025